ठिबक संचाची देखभाल कशी करावी? संच दीर्घकाळ चांगला चालण्यासाठी सोपे उपाय

देखभाल का महत्त्वाची?

ठिबक संचाचे ड्रिपर अतिशय बारीक असतात. पाण्यातील माती, वाळू, शेवाळ किंवा क्षार साचले तर ड्रिपर बंद होतात आणि काही रोपांना पाणीच मिळत नाही. नियमित देखभाल केल्यास संच दीर्घकाळ चांगला चालतो आणि संपूर्ण शेतात पाणी समान पोहोचते.

१. फिल्टर नियमित साफ करा

फिल्टर हा ठिबक संचाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. तो स्वच्छ असेल तरच ड्रिपर मोकळे राहतात.

• स्क्रीन / डिस्क फिल्टर: फिल्टर उघडून आतील जाळी किंवा डिस्क स्वच्छ पाण्याने धुवा. डिस्क फिल्टरच्या डिस्क सैल करून धुवाव्यात.
• वाळू (सँड) फिल्टर: उलट्या दिशेने पाणी सोडून (बॅकवॉश) फिल्टरमधील घाण बाहेर काढा.
• किती वेळा? पाणी जितके गढूळ, तितक्या लवकर फिल्टर साफ करावा लागतो. फिल्टरच्या आधी व नंतर प्रेशर गेज असल्यास, दोन्हीतील फरक वाढला की फिल्टर साफ करण्याची वेळ झाली असे समजा.

२. लॅटरल व सबमेन फ्लश करा

नळ्यांमध्ये हळूहळू बारीक माती साचते. ती वेळोवेळी बाहेर काढणे आवश्यक आहे.

• संच चालू असताना सबमेनचा फ्लश व्हॉल्व्ह उघडा आणि स्वच्छ पाणी येईपर्यंत पाणी वाहू द्या.
• त्यानंतर लॅटरलची शेवटची टोके (एंड कॅप) उघडून प्रत्येक लॅटरल स्वच्छ पाणी येईपर्यंत फ्लश करा.
• फ्लशिंग झाल्यावर सर्व टोके व्यवस्थित बंद करा.

३. ड्रिपर व गळती तपासा

• संच चालू असताना ओळींमधून फिरून पाहा: कुठे रोपाजवळ ओलावा नाही का? तो ड्रिपर बंद असू शकतो.
• कुठे पाण्याचे डबके किंवा कारंजे उडत असेल तर तिथे गळती किंवा फाटलेली नळी आहे. ती लगेच दुरुस्त करा.
• उंदीर, घूस किंवा मशागतीच्या अवजारांमुळे नळ्या फाटू शकतात. मशागत करताना नळ्यांची काळजी घ्या.

४. योग्य दाबाने संच चालवा

संच बसवताना ठरवलेल्या दाबानेच चालवावा. दाब खूप कमी असेल तर शेवटच्या रोपांना पाणी कमी मिळते; खूप जास्त असेल तर जोड निसटू शकतात. प्रेशर गेज लावलेले असल्यास दाब नियमित पाहा.

५. खते दिल्यानंतर साध्या पाण्याने धुवा

ठिबकमधून विद्राव्य खते दिल्यानंतर काही वेळ फक्त साधे पाणी चालवा. त्यामुळे खताचे अंश नळ्या व ड्रिपरमध्ये साचत नाहीत.

६. क्षार व शेवाळ

पाण्यात क्षार जास्त असतील तर ड्रिपरवर पांढरा थर साचतो; उघड्या टाकी किंवा शेततळ्याच्या पाण्यात शेवाळ होऊ शकते. यासाठी आम्ल किंवा क्लोरीन प्रक्रिया केली जाते, पण ती योग्य प्रमाणात आणि जाणकारांच्या मार्गदर्शनानेच करावी. चुकीच्या प्रमाणामुळे संचाला आणि पिकाला नुकसान होऊ शकते.

७. हंगामानंतर संचाची साठवण

• हंगाम संपल्यावर संच पूर्ण फ्लश करा आणि फिल्टर स्वच्छ करा.
• लॅटरल काढून ठेवायच्या असतील तर त्या न पिळता गोलाकार गुंडाळा आणि सावलीत, उंदरांपासून सुरक्षित जागी ठेवा.
• पुढच्या हंगामात संच सुरू करण्यापूर्वी एकदा फ्लशिंग व गळती तपासणी करा.

मदत हवी आहे?

संच बसवल्यानंतरही किसान मार्टची टीम देखभालीबाबत मार्गदर्शन करते. ड्रिपर बंद होणे, दाब कमी होणे किंवा गळती यासारखी अडचण आल्यास WhatsApp किंवा कॉल करा.